Overslaan en naar de inhoud gaan

Aangeboren nystagmus

Een kind met aangeboren nystagmus krijgt voor de leeftijd van 6 maanden last van trillende ogen (wiebelogen). De oorzaak is aangeboren en soms ook erfelijk. Een ander woord voor trillende ogen is nystagmus. Bij een kind met deze aandoening trillen de ogen vaak meer als het probeert de ogen op een bepaald punt te richten. Dat doet een kind als het ongeveer 3 maanden oud is. Vanaf dat moment is daarom meestal zichtbaar dat het kind wiebelogen heeft.

De ogen kunnen in verschillende richtingen trillen. Bij een kind is dit meestal van links naar rechts. Een kind kan het hoofd draaien of scheef houden, waarschijnlijk omdat het dan beter ziet.

Een kind kan niets doen tegen de trillende ogen. Meestal kunnen de hersenen van een jong kind de trillingen uit het beeld van de ogen halen. Daarom ziet het kind meestal geen trillingen. Vaak ziet een kind met aangeboren nystagmus wel minder. Sommige kinderen zien scheel.

Nystagmus kan een kenmerk zijn van een andere ziekte. Bijvoorbeeld van albinisme, achromatopsie, amaurosis congenita van Leber of nachtblindheid.

Als de oorzaak van de nystagmus niet aangeboren is, dan heet het verworven nystagmus. Dit kan bijvoorbeeld een gevolg zijn van aandoeningen van de hersenen en zenuwen, stofwisselingsziekten of kanker. Vaak heeft de nystagmus dan ook andere kenmerken. Bijvoorbeeld dat het ene oog een andere kant op trilt dan het andere oog. En heeft het kind ook klachten van de andere aandoening.

Heb je een vraag? erfolijnaterfocentrum.nl (body: Mail%20ons%20uw%20vraag%3B%20binnen%205%20werkdagen%20ontvangt%20u%20een%20antwoord.%20%0A%0AMijn%20vraag%20is%3A%20%0A) (Mail) ons.

ALLES SLUITEN
    • Andere namen voor deze ziekte

      Congenitale nystagmus
      Infantiel nystagmus syndroom
      Congenital motornystagmus
      X-linked idiopathic infantile nystagmus

    • Hoe wordt deze ziekte vastgesteld?

      Een oogarts kan denken aan aangeboren nystagmus als een baby (jonger dan 6 maanden) de kenmerken heeft die hierboven staan.

      Vaak doet een oogarts dan verschillende soorten onderzoek van de ogen. Bijvoorbeeld echo-onderzoek, OCT (optical coherence tomography), of elektrodiagnostiek. Er kan ook een MRI-scan van de hersenen gemaakt worden.

      Soms kan er DNA-onderzoek gedaan worden.

      Als er aanwijzingen zijn dat de nystagmus misschien door een andere aandoening komt, dan zal daar (ook) onderzoek naar gedaan worden. 

    • Is er behandeling voor deze ziekte?

      Aangeboren nystagmus kan niet genezen. Er zijn wel verschillende behandelingen voor de nystagmus en voor de andere aandoeningen van het oog die iemand kan hebben. Bijvoorbeeld een (speciale) bril en/of contactlenzen als er problemen zijn met het zien. Soms kan er een oogoperatie gedaan worden.

    • Hoe vaak komt het voor?

      Ongeveer 1 tot 2 op de 6.000 kinderen heeft het. 

    • Wat is de oorzaak van deze ziekte?

      De oorzaak van deze aandoening kan een afwijking in een gen zijn. Vaak is dit het FRMD7-gen. Dit gen ligt op het X chromosoom, op de lange arm (q), op plek 26.2 (Xq26.2).

      Maar er zijn nog veel meer afwijkingen in genen die de oorzaak kunnen zijn. 

      De ogen, maar ook de hersenen en de zenuwen, zorgen voor het bewegen van de ogen. En dat iemand goed kan zien. Een afwijking in een gen die nystagmus veroorzaakt kan een oorzaak zijn van een aangeboren oogaandoening of een aangeboren probleem in de hersenen. Niet voor alle afwijkingen in genen is dit precies bekend.  

      Soms wordt er geen oorzaak gevonden. Dan wordt het idiopathische nystagmus genoemd. 

      Waarschijnlijk zijn nog niet alle afwijkingen in genen voor aangeboren nystagmus ontdekt.

    • Is deze ziekte erfelijk?

      Aangeboren nystagmus kan erfelijk zijn. De erfelijke vorm die het meeste voorkomt, wordt veroorzaakt door een afwijking in het FRMD7-gen. Deze vorm is X-gebonden erfelijk. Vaak zijn er tussen personen met dezelfde afwijking in het gen verschillen in de kenmerken. Ook binnen een familie. Dat heet variabele expressie.

      Er zijn nog andere afwijkingen in genen waarvan we weten dat ze de oorzaak kunnen zijn. Die kunnen autosomaal dominant of autosomaal recessief erfelijk zijn.

      Aangeboren nystagmus kan een kenmerk zijn van erfelijke aandoeningen zoals amaurosis congenita van Leber of albinisme. Dan is het op de manier erfelijk van die ziekte of aandoening.

    • Kinderwens

      Heb je kans op (nog) een kind met aangeboren nystagmus en wil je een kind? Dan heb je misschien verschillende keuzes. Je kunt erover praten met je dokter. Als het nodig is, dan kan die je verwijzen naar een erfelijkheidsarts. Een erfelijkheidsarts kan informatie op maat geven. Het gesprek over de verschillende keuzes kun je voorbereiden.  

      Wil je misschien embryoselectie (PGT) laten doen? Dan kun je dat met een gynaecoloog of erfelijkheidsarts bespreken. Deze arts kan je misschien verwijzen naar PGT Nederland. De artsen van PGT Nederland kunnen je vertellen of PGT mogelijk is.

    • Expertisecentra
      • De minister van VWS heeft alleen voor zeldzame aandoeningen Expertisecentra voor Zeldzame Aandoeningen (ECZA) aangewezen. Deze aandoening is misschien niet zeldzaam. Of er is nog geen ECZA voor aangewezen.
    • Updatedatum

      16 januari 2023