Actualiteiten rond erfelijkheid en genetica

 

Erfocentrum vierwekelijkse Nieuwsservice (54)

30 januari 2008

 

 

Nieuws:

 

Bewijs voor verschillende mate van expressie van mitochondrieel overervende aandoeningen

Het was bekend dat de mate waarin mitochondrieel overervende aandoening tot uiting komt van persoon tot persoon kan verschillen. Een studie van de Newcastle University (GB) en andere internationale onderzoeksinstellingen heeft aangetoond dat de oorzaak hiervan is dat de erfelijke aanleg voor deze ziekten, -namelijk afwijkingen in het mitochondriële DNA (mtDNA)-, willekeurig over eicellen verdeeld wordt. Hierdoor zullen sommige eicellen veel afwijkend mtDNA bevatten en andere eicellen minder afwijkend mtDNA. Dit zal de ernst van de ziekte bepalen. Afwijkingen in het mtDNA worden in principe alleen via de moeder doorgegeven. De onderzoekers hopen dat de resultaten van de studie bijdragen aan een betere voorspelling van dergelijke ziekten. De studie is onder de titel “A reduction of mitochondrial DNA molecules during embryogenesis explains the rapid segregation of genotypes” verschenen in het tijdschrift Nature Genetics van 27 jan. 2008.

Bron: Eurekalert, 27 jan. 2008

 

Duplicering deel van chromosoom soms oorzaak van X-gebonden mentale retardatie (XLMR)

Met behulp van een zeer specifieke moleculaire techniek (X-chromosoomspecifieke array-CGH) onderzochten wetenschappers van de Katholieke Universiteit Leuven (België) en de University of Adelaide (Australië) de genen van een 300-tal XLMR-families.

Bij 6 families ontdekten ze dat een bepaald gedeelte van het X-chromosoom verdubbeld was. Door de verdubbeling worden twee eiwitten, HSD17B10 en HUWE1, in een te hoge concentratie aangemaakt. De Leuvense onderzoekers vonden bij andere XLMR-patiënten ook kleine wijzigingen in beide eiwitten. Zo tonen ze de belangrijke rol van deze eiwitten aan in (de ontwikkeling van) het geheugencentrum in de hersenen.

Met hun onderzoek bewijzen de VIB-wetenschappers voor het eerst dat de verdubbeling van een chromosoomregio, waardoor eiwitten in een te hoge concentratie aangemaakt worden, kan leiden tot een verminderde verstandelijke ontwikkeling.

Over het onderzoek is online gepubliceerd in The American Journal of Human Genetics (Froyen et al., Submicroscopic duplications of the hydroxysteroid dehydrogenase HSD17B10 and the E3 ubiquitin ligase HUWE1 are associated with mental retardation).

Bron: Persbericht VIB, 25 jan. 2008

 

Honger bij moeders leidt tot meer kans op verslaving bij haar volwassen kinderen

Als een vrouw in de eerste drie maanden van haar zwangerschap een ernstig tekort aan voedsel heeft, hebben haar kinderen later meer kans op een verslaving. Zo blijkt uit onderzoek door de geestelijke gezondheidsorganisatie Bouman GGZ en Erasmus Universiteit Rotterdam. De onderzoekers bestudeerden kinderen van wie de moeder tijdens de Hongerwinter van 1944-1945 zwanger was. Uit hersenonderzoek is gebleken dat als de hersenen zich tijdens de zwangerschap niet goed kunnen ontwikkelen, er aanleg is voor verslaving. Als de moeder van een ongeboren kind pas na drie maanden zwangerschap onvoldoende voedsel tot zich kon nemen, werd geen verhoogde kans op verslaving gevonden. De onderzoekers concluderen dan ook dat de eerste drie maanden van de zwangerschap belangrijk zijn voor de ontwikkeling van de hersenen. Het onderzoek is verschenen in het januarinummer van het tijdschrift Addiction onder de titel  “Prenatal exposure to the 1944-45 Dutch ‘hunger winter’ and addiction later in life”

Bron: Eurekalert, 25 jan. 2008

Internationaal consortium kondigt 1000 Genomes Project aan

In het kader van dit project zullen de genomen van minimaal 1000 mensen vanuit de hele wereld gesequenced worden. Doel is een gedetailleerd en medisch bruikbaar beeld te genereren van de menselijke genetische variaties. Momenteel zijn er alleen nog gegevens beschikbaar over “zeer zeldzame” en “veel voorkomende” genetische variaties. Het 1000 Genomes Project moet het gat gaan vullen.  De gegevens worden anoniem verzameld en zullen voor wetenschappers wereldwijd gratis beschikbaar komen. De gegenereerde data zullen beheerd en gedistribueerd worden door het European Bioinformatics Instititute en het National Center for Biotechnology Information. Ook via een mirror-site bij het BGI in Shenzhen worden de gegevens opvraagbaar.

Het project wordt gesteund door de Wellcome Trust Sanger Institute (Hinxton, GB),  het Beijing Genomics Institute, Shenzhen (BGI Shenzhen, China) and het  National Human Genome Research Institute (NHGRI, VS).

Bron: Persbericht 1000 Genomes, 22 jan. 2008

 

Chromosomale afwijkingen spelen  een substantiele rol bij autisme

Onderzoek door het Hospital for Sick Children en de University of Toronto heeft aangetoond dat autisme in een deel van de gevallen veroorzaakt wordt door chromosomale afwijkingen. De wetenschappers, die over dit onderzoek publiceren in de januari-editie van American Journal of Human Genetics, bestudeerden het erfelijke materiaal van 427 kinderen met autisme die niet verwant aan elkaar waren. Van deze kinderen had 7% afwijkingen in het erfelijke materiaal die niet bij de ouders voorkwamen. Op 13 gebieden van het erfelijk materiaal werden vaker chromosomale afwijkingen gevonden. De meest voorkomende verandering, namelijk bij 1% van de gevallen, lag op chromosoom 16. Volgens de wetenschappers is meer onderzoek nodig om de alle afwijkingen in het erfelijk materiaal die een rol spelen bij autisme te achterhalen.
Bron: Medical News Today, 18 jan. 2008

HFEA geeft toestemming voor onderzoek met hybride embryo’s

De Britse Human Fertilisation & Embryo Authority (HFEA) heeft Kings College London en Newcastle University voor één jaar toestemming gegeven onderzoek te doen met hybride mens-dier embryo’s (‘human-animal cytoplasmic hybrid embryo’s’) . De aanvragen voldoen aan de wettelijke regels en voorwaarden.
Bron: Persbericht HFEA, 17 jan. 2008

 

Genvarianten verhogen cumulatief risico op prostaatkanker

Onderzoekers van de Amerikaanse Wake Forest University School of Medicine en Johns Hopkins Medical Institutions en het Zweedse Karolinkska Institutet onderzochten het genoom van 2893 Zweedse mannen met prostaatkanker en 1781 gezonde mannen.

Uit dit onderzoek is gebleken dat vijf genvarianten, waarvan al een relatie met prostaatkanker bekend was, het risico cumulatief verhogen. Mannen met 4 van de 5 varianten hadden een 400-500 procent hoger risico dan mannen die geen van de genvarianten hadden. Als prostaatkanker in de familie voorkomt, wordt het risico nog hoger. Van de vijf genvarianten liggen er drie op chromosoom 8q24, één op chromosoom 17q12 en één op chromosoom 17q24.3. Het artikelCumulative Association of Five Genetic Variants with Prostate Cancer” is op 16 januari jl. verschenen I de “Online First” editie van New England Journal of Medicine. Het artikel zal ook verschijnen in de gedrukte editie van 28 februari 2008.
Bron: Wake Forest University School of Medicine, 16 jan. 2008

Oorzaak voor jeuk bij huidziekte ontdekt

Veranderingen in het oncostatin M receptor-beta gen (OSMR) zijn de oorzaak van familiaire primaire cutaneuze amyloidose, een ziekte die zich kenmerkt door een jeukende huid. Zo blijkt uit onderzoek door de King’s College London en dermatologen uit Brazilië, Zuid-Afrika en Japan. Huidcellen met de verandering in het OSMR-gen zijn bij stimulatie door de moleculen oncostatine M of interleukine 31 niet in staat om een aantal ontstekingsremmende genen te activeren waardoor de huid gaat jeuken. Nieuw onderzoek zal zich richten op veranderingen in dit proces bij andere huidziekten.
Artikelgevens: Oncostatin M Receptor-β Mutations Underlie Familial Primary Localized Cutaneous Amyloidosis.

IN: The American Journal of Human Genetics, Volume 82, Issue 1,  73-80, 10 January 2008

Bron: Action Medical Research, 10 jan. 2008

 

Anti RNA zet tumor suppressor gen uit

Onderzoekers van John Hopkins Medicine hebben gevonden dat ‘niet-coderend’ antisense RNA (antisense p15) in staat is het tumor suppressor gen p15 uit te schakelen. Hierdoor kan het p15 zijn werk niet meer goed doen. P15 is vaak uitgeschakeld bij kankersoorten zoals leukemie. Na onderzoek van leukemiecellen bleek dat er een verhoging van de hoeveelheid antisense p15 en een verlaging van de hoeveelheid p15 was. Als het antisense p15 door de onderzoekers chemisch werd aangezet, werd het p15 uitgeschakeld. Op een nu nog onduidelijke manier zorgt het antisense p15 er voor dat het DNA rondom p15 compacter wordt. Als DNA compacter wordt, wordt het aflezen van genen vaak stopgezet. Antisense RNA’s kunnen wellicht gebruikt worden voor specifieke behandelingen tegen kanker.

Het artikel “Epigenetic silencing of tumour suppressor gene p15 by its antisense RNA” is gepubliceerd in Nature van 10 januari jl.

Bron: Medical News Today, 10 jan. 2008

 

Ook RNA heeft rol bij doorgeven eigenschappen

Uit onderzoek bij protozoa (eencellige micro-organismen) blijkt dat niet alleen DNA, maar ook RNA betrokken is bij de ontwikkeling van een nieuw individu.  Protozoa hebben twee kernen. De ene regelt alle processen en de andere regelt de reproductie. Als protozoa zich voortplanten, gaat de regelkern dood. Het DNA dat overblijft, wordt opnieuw geordend zodat een nieuwe regelkern ontstaat waarmee een nieuw werkend protozoön ontstaat. De onderzoekers hebben aangetoond dat RNA mogelijk afkomstig van de ouderkern betrokken is bij deze ordening. Als dit proces ook voorkomt bij zoogdiercellen kan het gebruikt worden om genen te modificeren.

Bron: Princeton University, 4 jan. 2008

Succesvolle proef exon-skipping Duchenne dystrofie
Het gaat om een kleine proef onder vier kinderen met een leeftijd tussen 10 en 13 jaar. Gebleken is dat de methode geen ernstige bijwerkingen veroorzaakt en dat het principe lijkt te werken in een klein stuk spier. Exon skipping is een soort gentherapie, waarbij kleine stukjes RNA de aanmaak van eiwitten herstellen. Voor deze spierziekte is nu nog geen behandeling beschikbaar. Deze pilot-studie is de allereerste studie die werd uitgevoerd met een op RNA gebaseerd geneesmiddel voor Duchenne dystrofie en betekent volgens het LUMC een grote stap voorwaarts in de behandeling van deze ernstige ziekte waarvoor tot nog toe geen behandeling beschikbaar is. Vervolgstappen worden momenteel voorbereid.

Bron: Persbericht LUMC, 27 dec. 2008

Genvariant verhoogt risico op hartaanval bij rokers

Ongeveer 60 procent van de bevolking heeft een genvariant waarbij het niveau van HDL-cholesterol in verhouding tot LDL-cholesterol verlaagd is. Roken blijkt het cholesterolmetabolisme te beïnvloeden, waardoor het niveau HDL in verhouding nog hoger wordt. Rokers met de betreffende genvariant blijken hun eerste hartaanval 8 tot 9 jaar eerder te krijgen dan niet-rokers. Rokers met de normale genvariant krijgen niet vaker (en niet eerder) een hartaanval dan niet-rokers. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in Annals of Noninvasive Electrocardiology.

Bron: Medical News Today, 20 dec. 2007

Genvariant verhoogt risico op chronische alvleesklieronsteking

Onderzoekers van het UMC St Radboud hebben de nieuwe genvariant in verband gebracht met chronische pancreatitis.  De alvleesklier maakt enzymen die in de dunne darm allerlei voedingseiwitten kapot knippen. Om te voorkomen dat de enzymen al meteen in de alvleesklier beginnen te knippen, worden ze voor hun reis naar de darmen tijdelijk ´ingepakt´. Het CTRC-gen dat nu ontdekt is, levert het verpakkingsmateriaal voor de eiwitknipper trypsine. Is dit CTRC-gen kapot, dan valt de beschermde verpakking weg en begint trypsine al te knippen in de alvleesklier. Dit erfelijke spijsverteringsprobleem vergroot de kans op een chronische ontsteking van de alvleesklier.

De resultaten van dit grote internationale onderzoek zijn gepubliceerd in het online artikel “Chymotrypsin C (CTRC) variants that diminish activity or secretion are associated with chronic pancreatitis”, Nature Genetics 2 dec. 2007
Bron: Persbericht UMC St. Radboud, 17 dec. 2007

 

 

 

Redactie: documentatie Erfocentrum

(p.bloem@erfocentrum.nl)

 

Kosten: € 50,00 per jaar

 

 

Aanmelden voor de Erfocentrum Nieuwsservice kan door een e-mail te sturen naar t.dingelhoff@erfocentrum.nl onder vermelding van naam, e-mailadres, organisatie, functie en postadres.

 

De volgende nieuwsservice verschijnt in week 9.

 

© Stichting ERFO-centrum

 

Het Erfocentrum is bedoeld voor iedereen die vragen heeft of informatie zoekt over erfelijkheid, gezondheid en samenleving.

 

Het Erfocentrum is een initiatief van de  Vereniging Samenwerkende Ouder- en Patiëntenorganisaties (VSOP)